Boekbespreking: "Uitstelgedrag" - Piers Steel

Als trainer, coach én ervaringsdeskundig uitsteller ben ik natuurlijk altijd geïnteresseerd in nieuwe boeken over dit onderwerp.
Het meest recente boek dat ik over dit thema gelezen heb, heet simpelweg ’Uitstelgedrag’ en is geschreven door Piers Steel (zelf ook een notoir uitsteller, bij mij wekt dat alvast vertrouwen :-)).

De ondertikel ‘Hét boek dat je van een nare gewoonte afhelpt’ klinkt net iets té veelbelovend in mijn kritische oren maar tot nader order is dit het meest grondige en diepgaande boek over uitstelgedrag dat ik de afgelopen jaren gelezen heb.

Het boek biedt een diepgaand inzicht in de oorsprong van uitstelgedrag enerzijds, en definieert anderzijds een aantal factoren waar je op kan ingrijpen om sneller aan het werk te gaan.

Volgens de auteur ligt uitstelgedrag verankerd in onze natuur: het limbisch systeem in onze hersenen is nu eenmaal perfect uitgerust om te reageren op prikkels in het hier-en-nu en is erop gericht om hier-en-nu behoeften prioriteit te geven.
En ons arme rationele brein (de cortex) hinkt vaak hopeloos achterop terwijl het ons probeert te motiveren voor lange termijn doelen.

De balans tussen het bereiken van onze lange termijn doelen (een diploma, promotie op het werk, een boek schrijven) en het voorrang geven aan korte termijn bevredigingen (even internetten, nog eens op de snooze-knop drukken) weerspiegelt dus het evenwicht tussen beide delen van ons brein.

De nadruk die de auteur legt op het feit dat uitstelgedrag op die manier niet alleen verankerd is in onze natuur, maar ook volop gestimuleerd wordt door onze moderne maatschappij (internet! TV! vet en zoet eten!) met haar overaanbod aan prikkels en impulsen op korte termijn geeft je al meer begrip voor de hardnekkigheid van je eigen uitstelgedrag.

Verder beschrijft de auteur in een formule welke factoren invloed hebben op je motivatie, en dus op het al-dan-niet beginnen werken aan je lange termijn doel:
motivatie = (verwachting x waarden) gedeeld door (impuls x uitstel)

De factor "verwachting" heeft te maken met zelfvertrouwen en het inschatten van je eigen competenties: hoe meer je denkt, verwacht, hoopt een doel te kunnen halen, hoe meer gemotiveerd je bent en hoe sneller je eraan begint.
Hier zie je op welke manier faalangst en een te lage inschatting van je competentie je motivatie beïnvloeden: als je er sterk aan twijfelt dat je je doel gaat kunnen bereiken, dan begin je er gewoon veel later aan (en daardoor verlaagt dan weer de kans dat je je doel zal bereiken, oh die vicieuze cirkel toch).
Maar pas op! Tevéél zelfvertrouwen kan weer maken dat je denkt een taak op heel korte tijd te kunnen volbrengen en dat kan dan weer tot gevolg hebben dat je méér uitstelt.

De factor "waarde" heeft te maken met de relevantie die een taakof doel voor jou heeft: kan je zien hoe de taak die je nu uitstelt past in doelen die belangrijk zijn voor jou ? Kan je contact maken met het gevoel dat je zal voelen als je je doel bereikt hebt, of blijft je doel on-voelbaar?

De factor "impuls" heeft expliciet te maken met het reeds genoemde conflict tussen alle verleiding op korte termijn en je doelen op lange termijn. Hoe impulsiever je bent, hoe sneller je voorrang geeft aan korte termijn doelen en hoe langer je zal uitstellen om aan een taak te beginnen.

De factor "uitstel" betekent in deze formule de tijd tot de deadline. Hoe verder de deadline in de toekomst ligt, hoe lager onze motivatie en hoe langer het dus duurt eer we aan een taak beginnen. Een duidelijke verklaring voor het feit dat vele uitstellers tijdens hun studie, een typisch voorbeeld van een situatie met deadlines op heel lange termijn, het meeste last ervaren van hun uitstelgedrag.

Wat kan je nu doen om sneller aan de slag te gaan ?

Enkele tips:
- Onderzoek elk van de factoren. Welke factor maakt dat je het meeste uitstelt? Ben je vooral impulsief? Of ligt het aan je lage verwachting? Liggen de deadlines te ver in de toekomst? Of zie je eigenlijk de waarde niet van datgene wat je uitstelt?
- Stel jezelf kleine haalbare doelen met een korte deadline : hierdoor vergroot je je verwachting en verkort je de deadlines.
- In welke kleine haalbare stappen/stapjes/ministapjes/babysteps kan je de taak die je op dit moment aan het uitstellen bent verdelen?
- Wat zijn jouw belangrijkste afleiders? Wat kan je doen om ze tijdelijk uit te schakelen of te vermijden?

En tot slot : geef jezelf de ruimte om af en toe uit te stellen en ook te genieten van korte termijn geneugten.

Meer lezen? ‘Uitstelgedrag’ – Piers Steel (Uitgeverij Ten Have)

terug naar overzicht