"Wat een ander kan, kan ik ook" of "je beperkingen aanvaarden maakt je gelukkig"?

Dertien jaar geleden volgde ik mijn eerste opleiding over communicatie en zelfsturing.
Naast een heel aantal modellen en technieken, die nog altijd belangrijke bouwstenen vormen in mijn leven en werk, leerden we in die opleiding ook een aantal vooronderstellingen.

Een vooronderstelling is een uitspraak waarvan je niet kan bewijzen of ze waar of onwaar is, maar die je, als je ervan gaat dàt ze waar is, heel wat kan opleveren. Heel wat van onze gedachten zijn vooronderstellingen. En die vooronderstellingen die beïnvloeden wat we denken, wat we doen, wat we voelen.

De uitspraak "Wat een ander kan, kan ik ook" was één van die vooronderstellingen.
In de opleiding werd ze op deze manier verwoord: "Als iets voor een ander mogelijk is, dan is het ook voor mij mogelijk. Als iets voor mij mogelijk is, dan is het ook voor een ander mogelijk."

Op het eerste zicht een heel motiverende gedachte, niet? En zo was ze ook overduidelijk bedoeld in de opleiding die ik volgde. En toch voelde het voor mij helemaal niet wààr: ik heb altijd het gevoel gehad dat ik helemaal niet alles kan wat een ander kan. En dan had ik het niet eens over Wimbledon winnen of het Kanaal overzwemmen, maar over veel meer basic dingen.
Maar als ik dat probeerde te benoemen, kreeg ik het gevoel (misschien was dat mijn perceptie, misschien niet) dat ik diegene was die niet genoeg geloofde in de kracht van positief denken.

Een paar weken geleden dan las ik op Facebook deze uitspraak: "Beperkingen zijn goed, en pas als je die omhelst, kan je oprecht gelukkig worden met jezelf".
Misschien kunnen we deze tweede uitspraak wel beschouwen als de tegenhanger van de eerste vooonderstelling.
Stof genoeg om deze twee vooronderstellingen eens aan een onderzoekje te onderwerpen, vond ik. :-)

De eerste vooronderstelling: "Als iets voor een ander mogelijk is, dan is het ook voor mij mogelijk. Als iets voor mij mogelijk is, dan is het ook voor een ander mogelijk."

Wat kan deze vooronderstelling je opleveren?

Deze vooronderstelling kan heel motiverend werken.
Als je een doel wil bereiken (een opleiding volgen, 5 km aan 1 stuk kunnen lopen, leren delegeren), dan is het natuurlijk véél waarschijnlijker dat je dit doel zal bereiken als je ervan uitgaat dat dit doel voor jezelf mogelijk is. Meer zelfs: je bent eigenlijk al bij voorbaat tot mislukken gedoemd als je ervan uitgaat dat dit doel toch niet voor je weggelegd is!

Deze vooronderstelling is dan ook de basis van het model-leren, het analyseren van vaardigheden: hoe doet iemand anders iets, hoe heeft iemand anders een bepaald doel bereikt? Een voorbeeld hiervan zijn de veel gebruikte Start to run’s: een model van uitgekiende en uitgeteste loopschema’s die de beginnende loper alleen maar hoeft te volgen.

Waar kan het mis lopen?

Als je de vooronderstelling té letterlijk interpreteert.
Neen, we kunnen niet àlles wat iemand anders kan. Of, nog preciezer gezegd: we kunnen niet alles leren tot op hetzelfde niveau. Ik mag oefenen tot ik een ons weeg en dan nog zal ik nooit Wimbledon winnen. En neen, dat ligt niet gewoon aan het feit dat ik te laat begonnen ben met trainen. Mijn lijf is niet goed in alles wat met grove motoriek te maken heeft. Kan ik béter worden in tennis? Jazeker! Als ik vanaf nu een jaar lang elke dag een uur tennis, dan ben ik over een jaar heel erg veel beter dan vandaag.

Een interessante vraag is dan: is dit de keuze die het best bij mij past? En dat is een vraag die ik alleen zelf kan beantwoorden. Als het me heel veel tijd kost om te leren tennissen maar ik heb er veel plezier aan, dan waarschijnlijk wel. Als het me heel veel tijd kost en ik heb er niet veel plezier aan, dan misschien niet? Nogmaals, het is een vraag die je alleen voor jezelf kan beantwoorden.
En als het gaat over de keuze tussen de hobbies tennis en zwemmen, dan is dat nog een relatief onbelangrijke keuze.
Als het bv. gaat over de keuze ‘ga ik mijn energie en tijd besteden aan het leren stressbestendiger worden’ of kies ik ervoor om een andere werkplek te zoeken, dan is die al veel belangrijker.

De tweede vooronderstelling: "Beperkingen zijn goed, en pas als je die omhelst, kan je oprecht gelukkig worden met jezelf".

Wat kan deze vooronderstelling je opleveren?

"Assertiever in 5 dagen!" "Je angst voorbij!" "Verlies 15 kg in 2 weken!" Aanvaarding is in onze huidige maatschappij toch een beetje een ondergeschoven kindje.

Een hele industrie zelfhulpboeken, afslankproducten, modecollecties draait op het aanspreken van een innerlijk ‘ik ben niet ... (slank/mooi/slim/sterk/stressbestendig/assertief...) genoeg'.

Wat kan het ons opleveren om onze beperkingen te aanvaarden?
Voor mij heeft aanvaarding veel te maken met rust.

Met ‘ik hoeft niet meer te vechten tegen iets waartegen ik niet kan winnen’.
Met ‘ik mag mezelf zijn en imperfect’.
En ik mag vanuit die imperfectie mijn leven leven.

Zo word ik bv. superzenuwachtig als ik ergens naartoe moet rijden waar ik nog niet geweest ben. TomTom is mijn beste vriend, maar zelfs dan word ik elke keer weer enorm gespannen als ik mijn bestemming nader. Lange tijd heb ik geprobeerd om daar iets aan te doen: ik heb onderzocht waarom ik altijd zo zenuwachtig werd,ik heb technieken proberen toe te passen om mijn stemming te beïnvloeden, enz. Maar eigenlijk kostte me dat enorm veel energie en zenuwachtig bleef ik toch. Tegenwoordig weet ik van mezelf dat ik in die omstandigheden zenuwachtig zal zijn (ik verwittig op voorhand mijn dochter zodat die weet dat het niets maar dat ook niets met haar te maken heeft ;-) en op de terugreis rijden we weer rustig naar huis en vooral: ik laat me er niet door weerhouden om ergens naar toe te gaan.

Een ander voorbeeld: bij mijn vorige werkgever (de jaren voor ik als zelfstandig coach gestart ben) was er een hoge werkdruk. Ik merkte dat het voor mij heel moeilijk was om met die druk om te gaan. Het was niet zozeer het overzicht houden van alle taken: daar had ik in het begin moeite mee, maar een collega had daar een goed systeem voor, en dat heb ik van hem geleerd (een mooi voorbeeld van ‘wat een ander kan, kan ik ook’). Het was ook niet zozeer de overvloed van informatie: ik ben van nature goed in het snel verwerken van info, het doornemen van mails, het selecteren van wat wel en niet belangrijk is, dat is een competentie die voor mij natuurlijk aanvoelt. Maar wat voor mij moeilijk was en bleef, was het verwerken van de grote hoeveelheid prikkels. Vijf dagen per week werken, lange afstanden met de auto, de deadlines die moesten gehaald worden, veel zaken die opeens op je af kwamen en dan dringend waren: voor mijn lijf en geest was dat simpelweg teveel. Ik heb geprobeerd er anders tegenaan te kijken, begeleiding ingeschakeld, ben een dag minder gaan werken, maar toen dan onze dochter geboren werd, werd de hoeveelheid prikkels voor mijn brein toch weer teveel en reageerde mijn hoofd met steeds meer migraine en moest ik echt zeggen: ‘stop, dit is niet haalbaar voor mij.’

Waar kan het mis lopen?

Als aanvaarding een excuus wordt om in je comfortzone te blijven zitten, om bewust onbekwaam te blijven en niet te willen leren, dan kan aanvaarding een valkuil zijn.

Jij alleen bent diegene die kan uitmaken of iets voor jou een beperking is of een leerpunt.

Dat is niet altijd van in het begin duidelijk. Ik heb zelf jaren nodig gehad om te ontdekken welke hoeveelheid prikkels ik aankon en wat teveel was. Als ik er achteraf op terugkijk, lijken de signalen van mijn lichaam heel duidelijk, maar toch heb ik jarenlang geprobeerd te leren om tegen meer werkdruk, een vollere agenda en meer prikkels te kunnen. Gekkenwerk, achteraf bekeken.

Maar andere dingen die vermomd zijn als een beperking blijken dan toch een leerpunt. Wie me jaren geleden had verteld dat ik mensen zou coachen (wie, ik?) en zelfs workshops zou begeleiden (ja, hallo??) die had ik echt wandelen gestuurd. Ik, die echt een stille grijze muis was, zou voor een groep gaan staan en dan heel persoonlijke dingen gaan vertellen? Ik dacht het niet? Tja, ik dacht het wel dus, want door de weg die ik afgelegd heb, blijkt dit helemaal binnen mijn comfortzone gekomen te zijn.

Enkele vragen ter bewustwording:
• Welke van jouw beperkingen aanvaard je niet of nog niet?
• Welke positieve gevolgen zou het aanvaarden van deze beperkingen hebben? Welke negatieve gevolgen vrees je als je deze beperkingen zou aanvaarden?
• Welke leerpunten heb je tot nu toe misschien ten onrechte bij jezelf gezien als beperkingen?
• Welke positieve gevolgen zou het hebben om deze beperkingen als leerpunten te gaan zien? Welke negatieve gevolgen vrees je?

Wil je dit thema verder onderzoeken? Je bent van harte welkom op één van de workshops of voor individuele begeleiding.

terug naar overzicht